Avrupa, ABD merkezli ödeme sistemlerine alternatif arayışında
Avrupa ülkeleri, ödeme sistemlerinde ABD merkezli şirketlere olan bağımlılığı azaltmak amacıyla yeni dijital altyapı projeleri üzerinde çalışıyor. Avrupa Merkez Bankasının dijital euro hazırlıkları ve Avrupa Ödemeler Girişimi öne çıkan adımlar arasında yer alıyor.
ANKARA-BHA
ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci kez göreve gelmesinin ardından Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve İngiltere ile ABD arasındaki diplomatik, savunma ve ticari ilişkilerde gerilim yaşanıyor. Savunma harcamaları, Grönland’a yönelik açıklamalar ve gümrük tarifeleri transatlantik ilişkilerde tartışmalara neden oldu.
Bu gelişmelerin ardından Avrupa ülkeleri, ödeme sistemlerinde ABD merkezli şirketlerin ağırlığını azaltmaya yönelik girişimlerini hızlandırdı. Nakit kullanımının azaldığı bir dönemde ödeme altyapılarındaki dışa bağımlılık, Avrupa’da ekonomik olduğu kadar jeopolitik bir risk olarak değerlendiriliyor.
Dijital euro çalışmaları sürüyor
Avrupa’daki kartlı ve mobil ödemelerin önemli bir bölümü Visa, Mastercard, PayPal ve Alipay gibi Avrupa dışı sistemler üzerinden gerçekleştiriliyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Avrupa’nın kendi dijital ödeme sistemini kurması gerektiğini açıkladı.
ECB’nin üzerinde çalıştığı dijital euro projesi, fiziksel paranın elektronik versiyonu olarak planlanıyor. Kripto paralardan farklı olarak merkezi bir otorite tarafından ihraç edilmesi ve yasal ödeme aracı olarak kabul edilmesi öngörülüyor. Yasal çerçevenin bu yıl tamamlanması, gelecek yıl pilot uygulamaya geçilmesi ve sistemin tam kullanımının 2029 yılına kadar hayata geçirilmesi hedefleniyor.
AB ülkelerinde son dönemde dijital euro sürecinin hızlandırılması yönündeki görüşler ağırlık kazandı.
Avrupa ve İngiltere’de alternatif arayışları
Avrupa bankalarının öncülüğünde kurulan Avrupa Ödemeler Girişimi (EPI) ile kıta genelinde birleşik bir ödeme altyapısı oluşturulması planlanıyor. Bu sistemle Visa ve Mastercard’a Avrupa merkezli bir alternatif geliştirilmesi amaçlanıyor.
İngiltere’de de benzer bir hazırlık yürütülüyor. Bankacılık sektöründen üst düzey yöneticilerin, Visa ve Mastercard’a alternatif ulusal bir sistem kurulması amacıyla toplantı gerçekleştireceği bildirildi. İngiltere Ödeme Sistemleri Düzenleme Kurumu verilerine göre, ülkede geçen yıl kartlı işlemlerin yaklaşık yüzde 95’i Mastercard ve Visa altyapıları üzerinden yapıldı.
Küresel veriler, ödeme sistemlerinde Visa’nın ilk sırada yer aldığını gösteriyor. Geçen yıl Visa üzerinden 257,5 milyar işlem gerçekleştirilirken, işlem hacmi 14,2 trilyon dolar oldu. Mastercard ile yapılan işlem sayısı 160 milyar, işlem hacmi ise 9,8 trilyon dolar olarak açıklandı.
Dünyada yaygın kullanılan diğer ödeme sistemleri arasında Hindistan merkezli UPI, Çin merkezli UnionPay, Alipay ve WeChat Pay, euro cinsinden işlemlere olanak tanıyan SEPA, Brezilya’nın PIX sistemi, Tayland merkezli PromptPay ve PayPal bulunuyor.
Türkiye’de ise TROY sistemi öne çıkıyor. TROY logolu kartlarla yapılan işlemlerin toplam tutarı 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 125 artarak 4,8 trilyon liraya ulaştı. Sistemin tutarsal pazar payı yüzde 25,3 olarak kaydedildi.
