AYM'nin iptal ettiği Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması düzenlemesi nedir, iptal kararının önemi ne?

GÜNDEM, 03 Ağustos 2023 19:30

AYM'nin iptal ettiği Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması düzenlemesi nedir, iptal kararının önemi ne?

Asya Robins

Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre Anayasa Mahkemesi (AYM), 2 yıl ve daha az hapis cezası ya da adli para cezası öngörülen suçlarda uygulanan ‘Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)’ düzenlemesini iptal etti.

HAGB, Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nin yaptığı başvuru üzerine yeniden gündeme geldi.

Başvuruda HAGB düzenlemesinin "mağdurlara yeterli tazmin sağlamadığı, faillerin cezadan muaf tutulmasına yol açtığı ve devletin kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme şeklindeki yükümlülüğünü yerine getiremediği" belirtildi. Bu durumun Anayasa'nın 17. maddesine aykırı olduğu ileri sürüldü ve iptali istendi.

AYM, HAGB düzenlemesinin iptaline hükmetti. İptal kararı bir yıl sonra yürürlüğe girecek.

Ceza hukukçusu Süleyman Demirel ile kararın gerekçelerini ve mağdur ile sanık açısından önemini konuştuk.

HAGB nedir?

2005'te Türk Ceza ve Ceza Usul Hukuku'nda yapılan değişiklikle yürürlüğe giren HAGB düzenlemesi, 2 yıl veya daha az hapis cezası ya da adli para cezası öngörülen suçlarda, yargılama sonucunda verilecek mahkûmiyet hükmünün açıklanmasının belirli koşullara bağlı olarak 5 yıllığına ertelenmesi ve bu koşulların gerçekleşmesinin ardından, davanın düşürülmesi anlamına geliyor.

Geri bırakma süresi boyunca kişi, belirli şartları yerine getirmek zorunda. Bunların en önemlisi, HAGB kararının kesinleşmesinden itibaren 5 yıl boyunca yeniden kasıtlı bir suç işlememesi.

Bu süre boyunca şartları yerine getirirse, sanık hakkında açılmış kamu davasının düşürülmesine karar veriliyor ve sanık ceza almamış oluyor.

HAGB kararını kabul eden sanığın temyiz hakkı yok ve istinaf mahkemesine başvuramıyor.

Şartları ihlal ederse de, mahkeme açıklanması geri bırakılan hükmü açıklıyor, yani verilen cezanın uygulanmasına karar verebiliyor. Verilen bu karar da istinaf yasa yolu incelemesine tabi olur.

İngiltere, ABD ve Fransa gibi birçok ülkede benzer uygulamaları olan HAGB, teoride ceza adalet sisteminde bir rehabilitasyon ve ikinci şans fırsatı sunma amacını taşıyor.

Ancak HAGB'nin uygulamasına dair uzun süredir şikayetler dile getirildi, iptal başvuruları yapıldı.

Neden iptal edildi?

Anayasa Mahkemesi kararında, kötü muamele iddiaları kapsamındaki davalarda HAGB'nin uygulanması halinde sanığın infaz edilebilir bir ceza almadığı, mağdur açısından da yeterli ve etkili bir tazmin sağlanmadığı ifade ediliyor.

HAGB için sanığın öncelikle bu kararı kabul etmesi gerekiyor. Bir anlamda, daha ceza bile almadan temyiz hakkından vazgeçmek zorunda kalıyor. AYM ayrıca, daha hüküm bile verilmeden sanıkların mahkumiyet ile tehdit edilerek, savunmasız duruma soktuğunu söylüyor.

Öte yandan bu süreçte hiçbir mağdurun rızası da aranmıyor.

Failin kamu görevlisi olduğu durumlar

AYM kararı, bir ceza davasında failin kamu görevlisi olduğu ve olmadığı durumları ayrı değerlendiriyor.

HAGB düzenlemesinde failin kamu görevlisi olmadığı durumlarda devletin daha esnek davranma imkanı bulunduğuna dikkat çekiliyor.

Ancak kamu görevlilerinin işkence veya kötü muameleyle suçlandığı durumlarda fiili olarak cezasız bırakılmasının "hoş görülemeyeceğini" belirten AYM, bu tip durumlarda HAGB'nin uygulanmayacağına dair yasal düzenlemenin bulunmamasının sorun teşkil ettiğini belirtiyor.

Faillere fiilleriyle orantılı cezalar verilemediğini ve mağdurlar açısından uygun tazminin sağlanamadığını belirten AYM, HAGB düzenlemesinin mevcut haliyle kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarını önlemekte yetersiz kaldığını belirtiyor.

Buna göre başta ifade özgürlüğü ve toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı olmak üzere temel hak ve özgürlükler üzerinde caydırıcı etki doğuyor.

Sanık ile mağdur açısından nasıl değerlendirilebilir?

Ceza hukukçusu Süleyman Demirel'e göre AYM'nin kararı, mağdur açısından değerlendirildiğinde faili kamu görevlisi, mağduru vatandaş olan, özellikle "işkence, eziyet ve kötü muamele" gibi suçlar bakımından isabetli.

Demirel, "Özellikle bu suçlar yönünden Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından birçok ihlal kararının muhatabıyız, bu konuda karnemiz hiç iyi değil. Bu nedenle kişi güvenliği, yaşama hakkı, ifade özgürlüğü gibi temel hakların kullanılmasının önünü açılması yönünden ilkesel olarak önemli bir karar" ifadelerini kullanıyor.

Demirel, sanığın sıradan vatandaş olduğu durumlarda ise, mağdurun rızasıyla HAGB kararı verilmesinin sorunu kısmen çözebileceğini düşünüyor.

Kararı sanık açısından değerlendiren Demirel'e göre en önemli sorunlardan bir tanesi, yargılama sırasında ceza tehdidi altında bulunan sanığın, olası cezadan geçici de olsa kurtulmak amacıyla özgür iradesi olmadan HAGB kararını kabul etmesi.

Demirel "Kaldı ki, uygulamada, iş yoğunluğu bahanesiyle genellikle Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının ne olduğu ve sonuçlarının da ayrıntıları ile anlatılmadığı da bilinen bir gerçektir" diyor.

Kararın, mağdurlar için, uğradıkları suçun karşılığında failin ceza almasını görmeleri açısından tatmin edici olacağını söyleyen Demirel, diğer taraftan ceza hukukunun temel amaçlarından biri olan faili topluma yeniden kazandırmak hedefine dikkat çekiyor;

"Bu yönde daha önceden kasıtlı bir suç işlememiş ve suça da eğilimi olmadığı mahkeme tarafından objektif olarak belirlenmiş olan faile, yasada öngörülen 5 yıllık süre içinde kendini kasıtlı bir suçtan uzak tutma konusunda fırsat verilmesi uygun" diyen Demirel devam ediyor:

"Cezanın 2 yıl ve altında kaldığı suçlar yönünden HAGB kurumunun varlığı, ilk kez suç işlemiş ve bir daha suç işlemeyeceğine dair mahkemede kanaat oluşmuş failler açısından, topluma yeniden kazandırma yönünden olumlu bir uygulama. Bütün bunlarla birlikte asıl sorun, HAGB'nin mevzuata konuluş amacına uygun kullanılmaması."

Süreç nasıl işleyecek?

Anayasa Mahkemesi'nin kararı bir yıl sonra yürürlüğe girecek.

Bu süreçte HAGB kararı verilmesine hukuken engel olmadığını söyleyen Demirel, bu bir yıl içinde mahkemelerin yeni düzenleme sonrasında ortaya çıkabilecek karışıklıkları göz önünde bulunduracağını ve bu kararı vermekten çekineceğini söylüyor.

Yani uygulamada, karar aşamasına gelmiş dosyalarda, HAGB kararı verilebilecek hallerde, Anayasa Mahkemesi kararı gerekçe gösterilerek 'yeni bir düzenleme yapılana kadar' duruşmaların ertelenmesi muhtemel.

Demirel, bu erteleme süresini en aza indirmek için yasa koyucunun bir an önce AYM kararına uygun şekilde yeni düzenleme yapması gerektiğini söylüyor.

 

 

 

 

Antalya Haberleri | Sondakikaantalya.com | Antalya Güvenilir Haber | 07 Haber Magazin | Son Dakika Antalya | Antalya Haber

GÜNDEM, 03 Ağustos 2023 19:30

Yorumlar (0)

Kalan karakter : 450
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
ABDURRAHMAN DİNLER, ANTALYA’DA İÇ MEKAN TASARIMINA YÖN VERİYOR RESTORE İNŞAAT, LÜKS YAŞAM ALANLARININ MİMARI OLARAK DİKKAT ÇEKİYOR

ABDURRAHMAN DİNLER, ANTALYA’DA İÇ MEKAN TASARIMINA YÖN VERİYOR RESTORE İNŞAAT, LÜKS YAŞAM ALANLARININ MİMARI OLARAK DİKKAT ÇEKİYOR

Ekrem İmamoğlu’nun Avukatlarından Tutukluluğa İtiraz: "İddialar Değil, İftira"

Ekrem İmamoğlu’nun Avukatlarından Tutukluluğa İtiraz: "İddialar Değil, İftira"

Kayıp Genç Kız Bulundu: Nazar Eslemnaz T.'den Sevindiren Haber

Kayıp Genç Kız Bulundu: Nazar Eslemnaz T.'den Sevindiren Haber

BAŞKAN KOTAN’DAN BİRİNCİ YILA ÖZEL PAYLAŞIM

BAŞKAN KOTAN’DAN BİRİNCİ YILA ÖZEL PAYLAŞIM

İSA ARIKAN: SOFRALARA EMEK, LEZZETE RUH KATAN BİR HAYAT HİKÂYESİ

İSA ARIKAN: SOFRALARA EMEK, LEZZETE RUH KATAN BİR HAYAT HİKÂYESİ

Kepez’de Teknoloji Seferberliği

Kepez’de Teknoloji Seferberliği

Halk Ekmek Fabrikası çalışanlarına iş sağlığı ve güvenliği eğitimi

Halk Ekmek Fabrikası çalışanlarına iş sağlığı ve güvenliği eğitimi

Akseki’de alabalık tesisi kurulacak

Akseki’de alabalık tesisi kurulacak

Karayazı Belediyesi'nden Ramazan Bayramı Ziyaretleri

Karayazı Belediyesi'nden Ramazan Bayramı Ziyaretleri

Aretias TV’de Gazeteciler Buluşmaya Devam Ediyor

Aretias TV’de Gazeteciler Buluşmaya Devam Ediyor

Saadet Partisi Gündeme Getirdi , Yetkililer Harekete Geçti: Tarihi Mezarlıkta Temizlik Başladı

Saadet Partisi Gündeme Getirdi , Yetkililer Harekete Geçti: Tarihi Mezarlıkta Temizlik Başladı

Sürpriz Karar! CHP Genel Başkan Adayı Ümit Uysal Yarıştan Çekildi

Sürpriz Karar! CHP Genel Başkan Adayı Ümit Uysal Yarıştan Çekildi

Merhum Mustafa Kayhan’ın Ailesi "Acımıza Ortak Olan Herkese Müteşekkiriz "

Merhum Mustafa Kayhan’ın Ailesi "Acımıza Ortak Olan Herkese Müteşekkiriz "

Özgür Özel,Erdoğan sandıkta   Milli İradeyle seçilmedi mi?

Özgür Özel,Erdoğan sandıkta Milli İradeyle seçilmedi mi?

Köklü Değişim, “Ordular Aksaya” Çağrısıyla Meydanlara İniyor

Köklü Değişim, “Ordular Aksaya” Çağrısıyla Meydanlara İniyor

Başkan Çiftçi "Avukatlar Toplumun Adalet Bekçisi"

Başkan Çiftçi "Avukatlar Toplumun Adalet Bekçisi"

GAZZE'YE DESTEK OLMAK İÇİN İNSAN OLMAK YETERLİDİR.!

GAZZE'YE DESTEK OLMAK İÇİN İNSAN OLMAK YETERLİDİR.!

Turan Devletleri Teşkilatı Genel Başkanı İsa Kaplan’dan 5 Nisan Avukatlar Günü Mesajı

Turan Devletleri Teşkilatı Genel Başkanı İsa Kaplan’dan 5 Nisan Avukatlar Günü Mesajı

MSG TV Medya Yapım Ekibi’nden 5 Nisan Avukatlar Günü Mesajı

MSG TV Medya Yapım Ekibi’nden 5 Nisan Avukatlar Günü Mesajı

Vügar Oruç İstanbul Gazeteciler Federasyonu Başkanı Adil Koçalan’ı Ziyaret Etti

Vügar Oruç İstanbul Gazeteciler Federasyonu Başkanı Adil Koçalan’ı Ziyaret Etti

ENGELLERİ TANIMAYAN RESSAM: ALPER KOCABIYIK

ENGELLERİ TANIMAYAN RESSAM: ALPER KOCABIYIK

Gazeteci Köksal Selçuk’tan 5 Nisan Avukatlar Günü Mesajı

Gazeteci Köksal Selçuk’tan 5 Nisan Avukatlar Günü Mesajı

Gazeteci Mehmet Çiçek’ten 5 Nisan Avukatlar Günü Mesajı

Gazeteci Mehmet Çiçek’ten 5 Nisan Avukatlar Günü Mesajı

Gazeteci Mehmet Çiçek’ten 5 Nisan Avukatlar Günü Mesajı

Gazeteci Mehmet Çiçek’ten 5 Nisan Avukatlar Günü Mesajı

Hasan Hüseyin Tekin Kimdir?

Hasan Hüseyin Tekin Kimdir?

Üstün Dökmen ile "Küçük Şeyler" Gösterisi Ankara ve Adana'da!

Üstün Dökmen ile "Küçük Şeyler" Gösterisi Ankara ve Adana'da!

Ankara’da Tiyatroseverlere Büyük Buluşma: “Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu” Sahneye Çıkıyor

Ankara’da Tiyatroseverlere Büyük Buluşma: “Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu” Sahneye Çıkıyor

Gülper Yılmaz’dan Uluslararası Gelişmelere ve Ekonomik Politikalarımıza Dair Çarpıcı Değerlendirmeler

Gülper Yılmaz’dan Uluslararası Gelişmelere ve Ekonomik Politikalarımıza Dair Çarpıcı Değerlendirmeler

HUDER BAŞKANI AVUKAT HASAN OYMAK'TAN  5 NİSAN AVUKATLAR GÜNÜ BASIN AÇIKLAMASI

HUDER BAŞKANI AVUKAT HASAN OYMAK'TAN 5 NİSAN AVUKATLAR GÜNÜ BASIN AÇIKLAMASI

ANTALYA’NIN GÖNLÜNE TAHT KURAN İSİM: KÖKSAL SELÇUK

ANTALYA’NIN GÖNLÜNE TAHT KURAN İSİM: KÖKSAL SELÇUK

CHP’de Sürpriz Gelişme: Ümit Uysal Genel Başkanlığa Adaylığını Açıkladı

CHP’de Sürpriz Gelişme: Ümit Uysal Genel Başkanlığa Adaylığını Açıkladı

Hey Gidi Gençlik! Direksiyonun Efendisi Köksal Selçuk Anlatıyor

Hey Gidi Gençlik! Direksiyonun Efendisi Köksal Selçuk Anlatıyor

ÇİFTÇİ KREDİ BATAĞINDA, BİNLERCE TARLA İCRADA SATIŞTA

ÇİFTÇİ KREDİ BATAĞINDA, BİNLERCE TARLA İCRADA SATIŞTA

Özgür Özel'den Kılıçdaroğlu'na Kurultay Daveti: "İrade Milletindir" Sloganı ile Olağanüstü Kurultay 6 Nisan’da

Özgür Özel'den Kılıçdaroğlu'na Kurultay Daveti: "İrade Milletindir" Sloganı ile Olağanüstü Kurultay 6 Nisan’da

İmamoğlu’na Ön Seçimde Rekor Destek: En Çok Oy Veren İller Belli Oldu

İmamoğlu’na Ön Seçimde Rekor Destek: En Çok Oy Veren İller Belli Oldu

Bahçeli’den İki Ay Sonra İlk Görüntü

Bahçeli’den İki Ay Sonra İlk Görüntü

CUMA HUTBESİ " GÜÇLÜ BİR TOPLUMUN İNŞASINDA ANNE BABANIN ROLÜ:"

CUMA HUTBESİ " GÜÇLÜ BİR TOPLUMUN İNŞASINDA ANNE BABANIN ROLÜ:"

YETKİLİ EMLAKÇI OFİSLERİNDE "E"TABELA DÖNEMİ BAŞLAYACAK

YETKİLİ EMLAKÇI OFİSLERİNDE "E"TABELA DÖNEMİ BAŞLAYACAK

AKSU ALTINTAŞ UCUZ WEB SİTESİ TASARIMI

AKSU ALTINTAŞ UCUZ WEB SİTESİ TASARIMI

KEPEZ SÜTÇÜLER UCUZ WEB SİTESİ TASARIMI

KEPEZ SÜTÇÜLER UCUZ WEB SİTESİ TASARIMI